Yeni soruşturma 2018’de verilen kararın tesirlerini taşıyor

Mert Karamustafaoğlu, yeni soruşturmanın 2018 yılında verilen Android kararının tesirlerini taşıdığını söz ederek kelamlarını şu şekilde sürdürüyor; “Rekabet Kurumu, Google Android belgesinde yeni bir etaba geçti. Burada problem yalnızca geçmişteki ihlaller değil, evvelki kararların fiilen uygulanıp uygulanmadığıdır. Kurum artık, kontrat metinleri değişse bile rekabeti sınırlayıcı sonuçların devam edip etmediğine bakıyor. Rekabet Kurumu 2018’de Google’ın lisanslanabilir taşınabilir işletim sistemleri pazarında hâkim durumda olduğuna karar verdi. Google’ın aygıt üreticileriyle yaptığı mukaveleler yoluyla kendi arama motorunu varsayılan atattığı, ana ekranda konumlandırdığı ve gelir paylaşımı mukaveleleriyle rakipleri dışladığı tespit edilmişti. Bu uygulamaların pazara giriş manisi yarattığı açık biçimde ortaya konulmuştu.”

Google mali teşviklerle aygıt üreticilerini birebir davranışa mı yönlendiriyor?

Karamustafaoğlu, o periyotta kurumun sırf para cezası değil, yapısal yükümlülükler de getirdiğini hatırlatıyor: “Google’dan mukavelelerin değiştirilmesi ve varsayılan atamaların ortadan kaldırılması istenmişti. Ancak daha değerlisi, açık zorlamaların ötesinde dolaylı teşviklerin de kullanılmaması gerektiği bilhassa vurgulanmıştı.” Yeni evrakın merkezinde ise zarurî kararlar yerine mali teşviklerle birebir sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı bulunuyor. Karamustafaoğlu bunu şöyle açıklıyor: “Bugün incelenen bahis şu: Google artık ‘zorunlu’ demiyor fakat mali teşviklerle aygıt üreticilerini tıpkı davranışa yönlendiriyor mu? Tezlere nazaran Google’ın, Google Arama Parçacığı Yerleştirme Kontratı (GSPA) ve Türkiye İçin Gelir Paylaşım Kontratı kapsamında üreticileri Google’ı ana ekrana koymaya ve varsayılan olarak atamaya teşvik ettiği belirtiliyor. Burada biçimden çok sonuç kıymetli. Kağıt üzerinde isteğe bağlı görünen mukaveleler var. Lakin fiiliyatta işletim sistemini lisanslayan tüm üreticilerin bu mukavelelere taraf olması ve öteki arama parçacığına yer verilmemesi, Kurum açısından yönlendirici etkiyi gündeme getiriyor.”

Android ekosisteminin yapısal hudutları da inceleniyor

Benzer bir yaklaşımın Chrome için de kelam konusu olduğuna dikkat çeken Karamustafaoğlu; “Android lisansı karşılığında Chrome’un ön yüklü olması, uygulama havuzunda yer alması ve varsayılan tarayıcı olarak ayarlanması, evvelki kararda yasaklanan davranışların farklı araçlarla sürdürülüp sürdürülmediği sorusunu doğuruyor” diyor. Yeni belgede sırf arama ve tarayıcı değil, Android ekosisteminin yapısal sonları da inceleniyor. Karamustafaoğlu şu noktaya dikkat çekiyor: “Android Geliştirici Doğrulama Programı ve açık kaynak kodunu temel alan alternatif işletim sistemlerinin geliştirilmesini yahut kullanılmasını sınırlayan kararlar de soruşturma kapsamında. Bu husus evvelki kararda ihlal sayılmamıştı. Lakin bugün piyasa şartları değişti ve artık rekabeti dışlayıcı tesirler daha farklı okunuyor.”

Küresel eğilimlerle paralel

Karamustafaoğlu, Türkiye’deki yaklaşımın global düzenlemelerle uyumlu olduğunu vurguluyor: “Avrupa Birliği’nde DMA kapsamında Google ‘eşik bekçisi’ ilan edildi ve kullanıcıların varsayılan uygulamaları seçebildiği seçim ekranı uygulaması getirildi. Bu sayede pazara giriş mahzurları azaldı, rakipler görünür hale geldi. Rekabet artık fiyat dışında varsayılan ayarlar ve erişim mimarisi üzerinden şekilleniyor.”

Türkiye açısından ne tabir ediyor?

Son olarak Karamustafaoğlu, evrakın Türkiye için taşıdığı değere dikkat çekiyor: “Rekabet Kurumu’nun Google Android evrakında açtığı bu yeni periyot, dijital pazarlarda hudutların tekrar çizildiğini gösteriyor. İnceleme sadece Google’ı değil, platformların Türkiye’de nasıl davranabileceğini de belirleyecek.” Karamustafaoğlu’na nazaran sürecin sonucu, ekosistemin tamamını etkileyecek: “Bu yaklaşım Codeway, HubX, AI App Studio ve Yandex Türkiye ile birlikte Yandex AI’ın pazara erişimini kolaylaştırabilir, alternatif teknolojilerin önünü açabilir ve kullanıcıların gerçek manada tercih yapabilmesini sağlayabilir. Dijital rekabet artık Türkiye’de daha teknik, daha derinlikli ve daha sonuç odaklı ele alınıyor.”