Artık okyanus yüzeyindeki ani yükselmeler ve düşüşler haftalık haritalar üzerinden anlık olarak takip edilebiliyor. Bu atılım, yıllık ortalamaların çok ötesinde, sel risklerini şimdi kapıya dayanmadan fark etmeyi mümkün kılan devasa bir bilgi akışı sağlıyor.
KARMAŞIK DATALAR YİNE DERLENDİ
NASA’nın Jet Propulsion Laboratory bünyesinde çalışan okyanus bilimci Dr. Joshua K. Willis ve takımı, farklı vazifelerden gelen karmaşık dataları bir ortaya toplayarak birbiriyle uyumlu hale getirdi. Bu süreçte uydular, deniz yüzeyine radar sinyalleri gönderip bunların geri dönüş müddetini ölçerek santimetrelik hassasiyetle yükseklik haritaları çıkardı. Fakat bu ham datalar tek başına kıyı taşkınlarını açıklamaya yetmiyordu; zira gelgitler ve kara kesimlerinin dikey hareketleri tabloyu karmaşıklaştırıyordu.
SABİT IZGARA SİSTEMİNE AKTARILDI
Yazılımcılar bu zorluğu aşmak için bilgileri sabit bir ızgara sistemine aktardı ve gürültüyü azaltmak için geniş alanları tarayan özel algoritmalar kullandı. Böylelikle okyanusun nabzı, bilim insanlarının laboratuvarlarından çıkıp riskleri takip etmesi gereken son kullanıcıların ekranına ulaştı.
YÜKSELİŞ SURATI İVME KAZANDI
Deniz düzeyindeki bu değişimlerin gerisindeki en büyük itici güç, suların termal genişlemesi. 2024 yılında global deniz düzeyi yılda yaklaşık 0,58 santimetre yükseldi ve bu artışın şaşırtan bir biçimde üçte ikisi buzulların erimesinden değil, ısınan suyun genleşmesinden kaynaklandı. Dr. Willis, her yılın kendi içinde farklılıklar gösterdiğini lakin yükseliş suratının her geçen gün ivme kazandığının altını çiziyor. 1993 yılında yılda 0,2 santimetre olan artış suratı, 2023 yılına gelindiğinde iki katından fazla artarak 0,46 santimetre düzeyine ulaştı. Sera gazları yalnızca buzları eritmekle kalmıyor, okyanusu adeta bir sünger üzere şişiriyor.
Haftalık haritalar, bilhassa El Nino üzere büyük iklim olayları sırasında ısının Pasifik boyunca nasıl yayıldığını ay sonu raporlarını beklemeden görmemizi sağlıyor. Fakat bu teknolojik imkanların da muhakkak sonları var. Uzaydaki sensörler her kıyı şeridini bir sokak ölçeğinde takip edemediği üzere, kutuplara yakın bölgelerde kimi data boşlukları oluşabiliyor. Ayrıyeten bu haritalar deniz düzeyinin mutlak yüksekliğini değil, uzun vadeli ortalamalardan sapmaları, yani anomali pahalarını rapor ediyor. Bu yüzden mahallî idarelerin, bu geniş ölçekli dataları kıyılardaki gelgit ölçerlerle harmanlaması büyük değere sahip.
