Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, global güç piyasalarında yaşanan sert dalgalanmaların Türkiye’de benzin fiyatlarına tesirini kıymetlendirdi. Katıldığı canlı yayında dikkat çeken açıklamalarda bulunan Şimşek, kamuoyunda sıkça tartışılan “eşel taşınabilir sistemi” ile ilgili çarpıcı datalar paylaştı.
Bakan Şimşek’e göre, devletin uyguladığı bu sistem devrede olmasaydı motorin fiyatları bugün çok daha yüksek düzeylerde olacaktı. Şimşek, “Eşel taşınabilir sistemini uygulamasaydık mazot 103 TL, benzin ise 78 TL olacaktı” sözlerini kullandı.
Şimşek’in açıklamalarına nazaran son devirde Orta Doğu merkezli jeopolitik tansiyonlar, bilhassa güç arzında önemli şoklara yol açtı. Hürmüz Boğazı üzere kritik geçiş noktalarının etkilenmesi, petrol ve doğalgaz fiyatlarını global ölçekte üst taşıdı. Bu gelişmeler, sadece Türkiye’yi değil, tüm dünyayı etkileyen bir maliyet baskısı oluşturdu.
Bakan, mevcut tabloyu “İkinci Dünya Savaşı sonrası en büyük güç şoklarından biri” olarak tanımlarken, bu sürecin global büyüme üzerinde aşağı taraflı, enflasyon üzerinde ise üst taraflı baskı yarattığını vurguladı.
Eşel taşınabilir sistemi nasıl çalışıyor?
Eşel taşınabilir sistemi, akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışların direkt pompa fiyatına yansıtılmasını engelleyen bir sistem olarak biliniyor. Sistemde, memleketler arası petrol fiyatları yahut döviz kurundaki artış nedeniyle oluşan maliyet farkı, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengeleniyor.
Başka bir sözle devlet, vergi gelirinden feragat ederek fiyat artışını tüketiciye yansıtmamayı tercih ediyor. Bu sayede pompa fiyatları sabit tutulabiliyor yahut artış sonlu düzeyde kalıyor.
Şimşek, uygulanan ekonomik program ve alınan tedbirler sayesinde Türkiye’nin dış şoklara karşı daha dirençli hale geldiğini belirtti. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin büsbütün engellenemese de önemli ölçüde sınırlandığını tabir eden Bakan, eşel mobil sisteminin bu süreçte kritik rol oynadığını söyledi.
Ayrıca Türkiye’nin petrol ithalatçısı bir ülke olmasına karşın, hakikat zamanlamayla devreye alınan siyasetler sayesinde fiyat geçişkenliğinin denetim altına alındığını lisana getirdi.
Bakan Şimşek, enerji piyasalarındaki belirsizliğin şimdi sona ermediğine de dikkat çekti. Ateşkes ortamının bozulması yahut arz zincirindeki sıkıntıların devam etmesi halinde petrol ve doğalgaz fiyatlarında tekrar yükseliş görülebileceğini belirtti.
Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda, global ölçekte büyüme suratının düşmesi ve enflasyonun artması üzere risklerin tekrar gündeme gelebileceği tabir ediliyor.
Özetle, mevcut fiyatların ardında sırf piyasa dinamikleri değil, birebir vakitte kamu müdahalesi de bulunuyor. Eşel taşınabilir sistemi, özellikle yüksek enflasyon devirlerinde tüketiciyi koruyan değerli araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
