Onlarca yıllık bir CIA istihbarat raporu sosyal medyada tartışma yarattı. Birtakım kullanıcılar ABD istihbaratının 20. yüzyılın ortalarında kanser tedavisini bulup gizlediğini öne sürüyor. Lakin uzmanlara nazaran doküman hakkında deverana giren bu savlar ile gerçekte dokümanda yazanlar ortasında değerli farklar var.
Yakın vakitte yine paylaşılan CIA dokümanı, ABD istihbaratının yaklaşık 75 yıl evvel mümkün bir kanser tedavisine işaret eden bir araştırmayı incelediğini gösteriyor. Şubat 1951’de hazırlanan evrak aslında 2014 yılında kapalılığı kaldırılarak yayımlanmıştı. Lakin toplumsal medyada yayılmasının akabinde geniş kitlelerin dikkatini yeni çekti.
Uzmanlar, dokümanın içeriği ile internet ortamında yapılan yorumlar ortasındaki farkın halk sıhhati açısından kritik olduğunu düşünüyor.
CIA’İN ARŞİVLEDİĞİ EVRAK NE SÖYLÜYOR?
1951 tarihli evrak, Sovyet bilim insanlarının parazit kurtlar ile kanserli tümörler ortasındaki benzerlikleri inceleyen bir bilimsel makalesinin özetini içeriyor. Rapora nazaran araştırmacılar, her iki yapının da emsal metabolik şartlarda geliştiğini ve güç depolama biçimi olan glikojeni yüksek ölçüde biriktirdiğini ileri sürüyordu.
Soğuk Savaş devrinde CIA’in yabancı bilimsel çalışmaları tertipli olarak takip etmesi standart bir istihbarat faaliyeti olarak kabul ediliyordu. Doküman 2014’ten beri CIA’in kendi internet sitesinde herkese açık durumda; yani yakın vakitte “gizlice ortaya çıkarılmış” değil.
Belgenin üst kısmında açık formda şu tabir yer alıyor: “Bu değerlendirilmemiş bilgidir.” Bu tabir, CIA’in içerikteki bulguları doğrulamadığını yahut desteklemediğini gösteriyor.
Makalenin müellifi, Leningrad’da yayımlanan Priroda mecmuasında 1950 yılında çalışmasını yayımlayan Profesör V.V. Alpatov’tu. Alpatov, konak canlı içinde yaşayan endoparazitler ile makûs huylu tümörlerin benzeri bir metabolik profile sahip olduğunu ve bunun biyolojik bir akrabalığa işaret edebileceğini savunuyordu.
TARTIŞMANIN MERKEZİNDEKİ KİMYASALLAR
CIA raporunda ismi geçen unsurlardan biri, Alman kimyager H. Mauss tarafından 1938’de geliştirilen Myracyl D isimli ilaçtı. Bu bileşik, paraziter bir hastalık olan “bilharzya” tedavisinde tesirliydi ve Sovyet araştırmasına nazaran tümörler üzerinde de muhakkak tesirler göstermişti.
Raporda ayrıyeten DNA ve RNA’nın yapı taşlarından guanine kimyasal açıdan benzeyen “Guanozolo” isimli bir husustan kelam ediliyor. Laboratuvar deneylerinde bu bileşiğin, genetik bilgi taşıyan nükleik asitlerin üretimini engelleyerek farelerde büyütülen tümör hücrelerini baskılayabildiği belirtiliyordu.
Araştırmada ayrıyeten “atebrin” isimli bir kimyasalın iki farklı moleküler formunun tümörler ve parazitler üzerindeki tesirleri incelenmişti. Birtakım tümör dokularının ve parazitlerin makul kimyasal forma daha hassas olması, araştırmacıların bu iki yapı ortasında ortak biyolojik özellikler olabileceğini düşünmesine yol açmıştı.
Araştırmanın müellifleri, kanserin hücre içindeki kimyasal ortamda meydana gelen değişimlerden -özellikle enzimler ve proteinlerle ilgili süreçlerden- kaynaklanabileceğini öne sürüyordu.
SOSYAL MEDYADAKİ İDDİALAR
Belgenin yine deverana girmesi toplumsal medyada komplo teorilerini tetikledi. Birtakım kullanıcılar CIA’in “kanserin parazit olduğunu bildiğini” yahut bir tedavinin kasıtlı olarak gizlendiğini argüman etti.
Ancak uzmanlara nazaran bu yorumlar dokümanla örtüşmüyor. CIA, Soğuk Savaş boyunca Sovyetler Birliği’nden tarım, fizik ve tıp dahil sayısız bilimsel çalışmayı rutin olarak “gizli” biçiminde sınıflandırdı. Alpatov’un makalesinin bir tedaviyi gizlemek emeliyle saklandığına dair rastgele bir ispat yok.
BİLİMSEL GERÇEKLER
Bununla birlikte, birtakım uzmanlara nazaran araştırmanın dayandığı fikir büsbütün temelsiz değil. Boston College’dan kanser biyoloğu Dr. Thomas Seyfried, parazitler ile kanser hücrelerinin kimi güç üretim yollarını paylaştığını ve bu nedenle parazit ilaçlarının bazen tümörleri de etkileyebildiğini savunuyor. Fakat laboratuvar yahut hayvan deneylerinden insanlarda kanıtlanmış tedavilere ulaşmak uzun ve kuvvetli bir süreç.
Parazit ilacı olarak bilinen İvermektin de son yıllarda kanser araştırmalarında inceleniyor. Laboratuvar çalışmalarında ilacın kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatabileceği ve bağışıklık sisteminin tümörleri tanımasına yardımcı olabileceği gözlemlendi.
Cedars-Sinai Tıp Merkezi tarafından yürütülen erken evre bir klinik çalışmada , metastatik üçlü negatif göğüs kanseri hastalarında İvermektin ile bağışıklık tedavisi ilacının birlikte kullanımı test edilmişti. Sekiz hastanın değerlendirildiği çalışmada bir hastada hastalık stabil kalırken altı hastada ilerleme görülmüştü, bir hastada ise kısmi karşılık elde edilmişti.
BİLİM İNSANLARINDAN UYARI
Diğer yandan, tezlere toplumsal medyada cevap veren bilim beşerlerine nazaran bu tartışmalar, kanserin bir parazit olduğu manasına gelmiyor. Bu türlü düşünmek insanları yanlış yola götürebilir.
Uzmanlar her kanserin farklı olduğunu, hepsinde birebir etkiyi gösterecek “sihirli bir formül” bulunmadığını ve kanıtlanmamış ilaçların kullanımının tabloyu daha da kötüleştirebileceğini vurguluyor.
